Digitaledienstenverordening (DSA) — regels voor wie content van anderen doorgeeft, opslaat of toont

De DSA legt verplichtingen op aan iedereen die informatie van anderen doorgeeft, opslaat of openbaar maakt — van een internetprovider en een hostingpartij tot een webshop met een recensiesectie en een marktplaats. De verplichtingen lopen op in vier treden: hoe meer je met andermans content doet, hoe meer er van je wordt verwacht, met een aparte zwaarste categorie voor diensten met meer dan 45 miljoen gebruikers in de EU. Kleine en micro-ondernemingen zijn vrijgesteld van het grootste deel van de platformverplichtingen, maar niet van de basisregels. Anders dan de DMA, die alleen zeven aangewezen poortwachters bindt, raakt de DSA de hele keten.

Waarvoor is dit bedoeld

Eén Europees regime voor de omgang met illegale content en voor de manier waarop online diensten beslissen wat er blijft staan en wat weg moet. De verordening bepaalt niet wát illegaal is — dat blijft nationaal of ander EU-recht — maar regelt de procedure: hoe een melding binnenkomt, hoe erop wordt beslist, en hoe iemand die beslissing kan aanvechten. De aansprakelijkheidsvrijstellingen uit de e-commercerichtlijn zijn overgenomen in de artikelen 4 tot en met 6, en artikel 8 bevestigt dat er geen algemene verplichting bestaat om toe te zien op wat gebruikers plaatsen.

Voor wie

Vier oplopende categorieën. (1) Tussenhandeldienst: je geeft informatie van anderen door of slaat die op — de drie vormen zijn doorgifte (‘mere conduit’), tijdelijke opslag (‘caching’) en hosting. (2) Hostingdienst: gebruikers slaan informatie bij je op. (3) Onlineplatform: die opgeslagen informatie wordt ook onder het publiek verspreid — een forum, een recensiesectie, een marktplaats. (4) Zeer groot onlineplatform of zeer grote onlinezoekmachine: meer dan 45 miljoen maandelijkse gebruikers in de EU, afzonderlijk aangewezen door de Europese Commissie. De drempel die voor het mkb telt: een onderneming met minder dan 50 werknemers én een jaaromzet of balanstotaal van ten hoogste € 10 miljoen geldt als kleine onderneming in de zin van Aanbeveling 2003/361/EG; onder de 10 werknemers en € 2 miljoen is het een micro-onderneming. Beide zijn vrijgesteld van de zware platformverplichtingen.

Wat er niet onder valt

Een webshop die uitsluitend eigen producten verkoopt en geen informatie van gebruikers opslaat, is geen tussenhandeldienst; de DSA geldt dan niet. Zodra klanten zelf recensies, foto’s of vragen achterlaten die voor anderen zichtbaar zijn, schuift de dienst op richting hosting en onlineplatform. Buiten de DSA vallen verder de vraag of content zelf strafbaar of onrechtmatig is, en de gedragsregels voor poortwachters — die staan in de DMA.

Wat je moet doen — basis

Geldt voor élke tussenhandeldienst, ongeacht omvang. Eén elektronisch contactpunt voor toezichthouders, met opgave van de talen waarin je bereikbaar bent (art. 11). Eén contactpunt voor gebruikers zelf, waarbij de communicatie niet uitsluitend op geautomatiseerde middelen mag berusten (art. 12). Een wettelijke vertegenwoordiger in een lidstaat als je buiten de EU gevestigd bent (art. 13). Algemene voorwaarden in duidelijke taal over de beperkingen die je stelt aan wat gebruikers plaatsen, je moderatiebeleid en je klachtenafhandeling, toe te passen op zorgvuldige, objectieve en evenredige wijze (art. 14). Een jaarlijks transparantieverslag over contentmoderatie (art. 15), waarvan micro- en kleine ondernemingen zijn vrijgesteld zolang zij geen zeer groot platform zijn.

Extra als gebruikers content bij je opslaan

Een laagdrempelig, uitsluitend elektronisch meldmechanisme voor illegale content, waarbij een melding een voldoende onderbouwde uitleg, de precieze URL en naam en e-mailadres van de melder bevat, met bevestiging van ontvangst en bericht over de beslissing (art. 16). Bij elke beperking — verwijderen, afschermen, minder zichtbaar maken, of een dienst opschorten of beëindigen — een motivering aan de betrokkene met de feiten, de wettelijke of contractuele grondslag, of er geautomatiseerd is beslist, en de beroepsmogelijkheden (art. 17). En een melding aan politie of justitie bij een vermoeden van een strafbaar feit dat het leven of de veiligheid van personen bedreigt (art. 18).

Extra als die content openbaar is

Voor onlineplatforms: een gratis intern klachtensysteem (art. 20), toegang tot een gecertificeerde buitengerechtelijke geschillenbeslechter (art. 21), voorrang voor meldingen van betrouwbare flaggers (art. 22), maatregelen tegen misbruik en tegen notoir ongegronde meldingen (art. 23), publicatie van de gemiddelde maandelijkse gebruikersaantallen en aanlevering van moderatiebesluiten aan de databank van de Commissie (art. 24), een verbod op misleidend interfaceontwerp (art. 25), herkenbare advertenties met vermelding van de betaler (art. 26), uitleg over de belangrijkste parameters van aanbevelingssystemen (art. 27) en bescherming van minderjarigen, waaronder een verbod op profileringsreclame (art. 28).

Vrijstelling voor kleine en micro-ondernemingen

Artikel 19 stelt kleine en micro-ondernemingen vrij van de hele reeks platformverplichtingen van de artikelen 20 tot en met 28, met één uitzondering: op verzoek van de digitaledienstencoördinator of de Commissie moeten ook zij hun gebruikersaantallen opgeven (art. 24, lid 3). De basisverplichtingen van de artikelen 11 tot en met 14 en de hostingverplichtingen van de artikelen 16 tot en met 18 blijven onverkort gelden. De vrijstelling vervalt bij aanwijzing als zeer groot onlineplatform.

Verkopen er ook anderen via jouw dienst

Een onlineplatform waarop consumenten overeenkomsten op afstand met handelaren sluiten — een marktplaats — moet van elke handelaar naam, adres, telefoonnummer en e-mailadres, een identificatiedocument, betaalrekeninggegevens, het handelsregister met inschrijvingsnummer en een zelfverklaring over productconformiteit verzamelen, en redelijke inspanningen leveren om die gegevens op betrouwbaarheid en volledigheid te toetsen (art. 30). Daarbovenop komen conformiteit door ontwerp (art. 31) en het informeren van kopers achteraf als een illegaal product of een illegale dienst is aangeboden (art. 32). Artikel 29 stelt ook voor dit blok kleine en micro-ondernemingen vrij.

Zeer grote platforms

Aanwijzing door de Europese Commissie bij meer dan 45 miljoen maandelijkse gebruikers in de EU (art. 33). Daarbij horen jaarlijkse systeemrisicobeoordelingen, risicobeperkende maatregelen, onafhankelijke audits, datatoegang voor erkende onderzoekers, een advertentierepository en een jaarlijkse toezichtsvergoeding aan de Commissie. Op deze categorie houdt de Commissie exclusief toezicht.

Nederlandse uitvoering

Uitvoeringswet digitaledienstenverordening (BWBR0050739), Stb. 2025, 21, in werking 4 februari 2025. Artikel 2.1 wijst de ACM aan als bevoegde autoriteit én als digitaledienstencoördinator; artikel 3.1 wijst de Autoriteit Persoonsgegevens aan als bevoegde autoriteit. De artikelen 2.3 en 3.3 geven beide toezichthouders de bevoegdheid tot een bestuurlijke boete, de artikelen 2.4 en 3.4 tot een last onder dwangsom.

Toezicht NL

De ACM is digitaledienstencoördinator: zij houdt toezicht op in Nederland gevestigde tussenhandeldiensten, behandelt klachten van gebruikers en ondernemers, en erkent betrouwbare flaggers, buitengerechtelijke geschillenbeslechtingsorganen en onderzoekers. Zij publiceert een DSA-check waarmee een aanbieder van een website of app kan nagaan in welke categorie hij valt; die check dekt geen clouddiensten of internetinfrastructuur, waarvoor de DSA wel kan gelden.

NL-gevestigde zeer grote platforms

AliExpress International (Netherlands), Booking.com, Snap en Reddit Netherlands hebben hun hoofdvestiging in Nederland. Het toezicht op hun systeemrisico’s ligt niettemin bij de Europese Commissie, niet bij de ACM.

Boete

Artikel 52: ten hoogste 6 procent van de wereldwijde jaaromzet van de aanbieder bij niet-naleving, ten hoogste 1 procent bij het verstrekken van onjuiste, onvolledige of misleidende informatie, het niet antwoorden of het weigeren van medewerking aan een inspectie, en een dwangsom van ten hoogste 5 procent van de gemiddelde dagelijkse wereldwijde omzet. De Nederlandse uitvoeringswet verwijst voor de maxima rechtstreeks naar dit artikel.