AI-aansprakelijkheidsrichtlijn — ingetrokken voorstel

Dit was een voorgesteld geharmoniseerd regime om schade door AI eenvoudiger te kunnen verhalen, met een vermoeden van causaal verband en een recht op openbaarmaking van bewijsmateriaal. Het voorstel is nooit wet geworden: de Europese Commissie heeft het op 6 oktober 2025 formeel ingetrokken. In de plaats daarvan gelden het gewone nationale aansprakelijkheidsrecht en, voor zover een AI-systeem als product kwalificeert, de nieuwe productaansprakelijkheidsrichtlijn — zie het dossier ‘pld’.

Waarvoor was dit bedoeld

Bij schade door een AI-systeem is voor een benadeelde vaak moeilijk te bewijzen wat er precies fout ging binnen een ondoorzichtig systeem, en wie daarvoor verantwoordelijk is. Het voorstel wilde dat verlichten met een weerlegbaar vermoeden van causaal verband tussen een fout van een aanbieder of gebruiker van een AI-systeem en de ontstane schade, en met een recht voor de benadeelde om bewijsmateriaal over hoogrisico-AI-systemen op te vragen.

Voor wie was het bedoeld

Aanbieders en gebruikers van AI-systemen die als gedaagde in een civiele aansprakelijkheidsprocedure zouden kunnen belanden.

Wat er niet onder valt

Niets: het voorstel is nooit wet geworden en heeft daarom nooit een verplichting opgelegd.

Wat je moet doen

Niets ten aanzien van dit voorstel zelf. Wie met schade door een AI-systeem te maken heeft, valt terug op het bestaande nationale aansprakelijkheidsrecht — in Nederland onder meer de onrechtmatige daad (art. 6:162 BW) — en op de nieuwe productaansprakelijkheidsrichtlijn voor zover het AI-systeem als product kwalificeert.

Intrekking

De Europese Commissie heeft het voorstel op 6 oktober 2025 formeel ingetrokken, bekendgemaakt in het Publicatieblad in een verzamelbekendmaking getiteld ‘Withdrawal of Commission proposals’ (PB C/2025/5423).

Waarom ingetrokken

De intrekking maakte deel uit van een bredere opschoning van onderhandelde maar niet-afgeronde Commissievoorstellen. De precieze, dossierspecifieke motivering voor juist dit voorstel is in dit onderzoek niet uit de brontekst van de intrekkingsbekendmaking zelf gehaald; zie onzeker.

Wat er in de plaats komt

De nieuwe productaansprakelijkheidsrichtlijn (Richtlijn (EU) 2024/2853) merkt software uitdrukkelijk aan als product en kent eigen bewijsvermoedens, onder meer wanneer een gedaagde weigert bewijsmateriaal te openbaren en bij het ontbreken van noodzakelijke beveiligingsupdates. Zij geldt voor producten die na 9 december 2026 in de handel worden gebracht of in gebruik worden gesteld — zie het dossier ‘pld’ voor de volledige regeling.

Wat de productaansprakelijkheidsrichtlijn niet dekt

Puur civielrechtelijke fout-aansprakelijkheid buiten productaansprakelijkheid — bijvoorbeeld een AI-systeem dat als dienst wordt afgenomen zonder dat sprake is van een gebrekkig product — blijft een zaak van het gewone nationale aansprakelijkheidsrecht, zonder het specifieke bewijsvermoeden van causaal verband dat het ingetrokken voorstel had willen invoeren.

Toezicht NL

Geen. Aansprakelijkheid voor schade is civiel recht; een claim loopt via de civiele rechter, niet via een toezichthouder.

Boete

Geen. Het voorstel is nooit wet geworden en kent dus geen sanctiestelsel. Het regime dat ervoor in de plaats komt — de productaansprakelijkheidsrichtlijn — kent evenmin een bestuurlijke boete, maar schadevergoeding aan de benadeelde zonder maximumbedrag.